Còn nhớ quãng thời gian bảy năm về trước khi tôi còn là một cô bé mười lăm tuổi đang theo học bậc phổ thông trung học. Mặc dù không phải con nhà nòi nhưng theo định hướng của gia đình tôi bắt đầu theo đuổi nghiệp âm nhạc tại trường Đại học văn hóa nghệ thuật Quân đội (NTQĐ) lúc bấy giờ là trường Nghệ thuật Quân đội. Thời gian học tập tại trường tôi được tiếp xúc với rất nhiều thầy cô trong đó có nhạc sĩ Đức Trịnh, một người thầy tận tụy với công việc, một nhạc sĩ có nhiều đam mê trong sáng tác.

Anh sinh ra trên miền quê giàu truyền thống âm nhạc, đất “kinh Bắc thủa xưa nổi tiếng với câu chuyện nàng “Dương Phi Ỷ Lan hát hay, dệt giỏi”, có những câu quan họ thắm đượm nghĩa tình của “Giã bạn”, “Ngồi tựa mạn thuyền”, “Đến hẹn lại lên”...đã khắc vào tuổi thơ anh những dấu ấn khó quên, chắp cánh cho anh đi tới con đường tương lai ở phía trước- con đường hoạt động nghệ thuật

Phóng to

   Rồi tuổi thơ trôi qua anh lên đường đi bộ đội đóng quân tại sư đoàn 330 thuộc địa phận Quân khu chín. Suốt mười năm trong quân ngũ (từ 1974 – 1984) anh đã hoàn thành tốt nhiệm vụ của người chiến sĩ nhưng không ngừng hướng tới niềm đam mê với âm nhạc. ở đây anh phụ trách mặt văn hóa, văn nghệ từng giữ các chức vụ: “đội trưởng đội tuyên văn sư đoàn”, “đội phó đội nghệ thuật Quân khu chín”...

   Năm 1984 anh ra Bắc để theo học hệ chính qui chuyên nghành sáng tác của trường NTQĐ. Sau đó anh tiếp tục học lên bậc đại học tại “nhạc viện Hà nội”. Năm 1991 anh tốt nghiệp bậc đại học trở thành giảng viên chính thức của trường NTQĐ tham gia giảng dạy bộ môn “sáng tác” và “hòa thanh nhạc nhẹ”. Không ngừng nâng cao kiến thức và để thỏa mãn nhu cầu giảng dạy được tốt hơn anh tiếp tục theo học khóa “cao học sáng tác” do nhạc viện Hà nội tổ chức. Năm 1999 anh tốt nghiệp cao học đạt học vị “thạc sĩ” chuyên nghành sáng tác. Hiện nay anh là chủ nhiệm khoa âm nhạc của trường cao đẳng VHNTQĐ.

   Đức Trịnh là một nhạc sĩ đa tài. Anh đã rất thành công trên các lĩnh vực sáng tác, giảng dạy cũng như hoạt động văn hóa xã hội trong đó công tác giảng dạy rất được anh quan tâm. Anh có một thái độ làm việc nhiệt tình, có sự hỗ trợ của các đồng nghiệp, vì vậy anh và họ  đã đào tạo được nhiều lớp nhạc công, nhạc sĩ trẻ để phục trong quân đội, phục vụ cho nền âm nhạc nước nhà. Trước hướng đào tạo mới của nhà trường là không đi sâu đào tạo “âm nhạc bác học” mà đào tạo loại hình âm nhạc phổ thông như các thể loại Jazz, pop, Rock...nên còn nhiều thiếu xót trong phương pháp giảng dạy cần phải thay đổi và bổ xung. Nắm được yếu điểm này anh và các đồng nghiệp đã chủ động đưa ra những ý kiến  để thay đổi phương pháp giảng dạy, nhanh chóng khắc phục thiếu xót nhằm nâng cao chất lượng đào tạo vì thế bước đầu đã thu được những kết quả tốt đẹp(trong phạm vi khoa âm nhạc). Mặt khác anh luôn tìm cách giúp đỡ học sinh, sinh viên biết cách tiếp cận với âm nhạc qua các buổi trò chuyện sinh hoạt cuối tuần, qua các cuộc thi ban nhạc sinh viên, qua các hoạt động giao lưu văn hóa để họ tự  trau dồi kiến thức, tự khắc phục những hạn chế của chính mình đồng thời có thêm nhiều kinh nghiệm nghề nghiệp.

   Ngoài ra anh còn biên soạn một số giáo trình phục vụ  cho việc giảng dạy tại trường như :”giáo trình hòa thanh nhạc nhẹ”, “giáo trình soạn nhạc trên máy tính (computer))”...

   Lĩnh vực hoạt động văn hóa xã hội cũng là một điểm mạnh của anh. Sẵn có một tính cách năng nổ, hoạt bát, anh là người khởi xướng trong sự hình thành của ban nhạc “Hoa sữa”- một trong những ban nhạc tiên phong ở ngoài Bắc có công khuấy động phong trào chơi nhạc theo phong cách trẻ trung, hiện đại. Là nhạc công chơi guitar đồng thời là trưởng ban, anh cùng nhóm nhạc đã đi lưu diễn nhiều nơi trong cả nước, gặt hái được một số thành công nhất định, gây được không ít tình cảm cho công chúng yêu nhạc. Bên cạnh đó anh còn tham gia dàn dựng nhiều chương trình hội diễn trong nước như : năm 1995 tham gia dàn dựng chương trình hội diễn của trường cao đẳng VHNTĐ đạt huy chương vàng. Cùng năm đó với tư cách là đoàn phó anh đã dẫn đoàn nghệ thuật Việt Nam dự liên hoan âm nhạc châu á tại Inđônêxia; năm 2000 vừa qua tham gia đoàn Việt Nam dự liên hoan sáng tác ca khúc châu á tại Philippin...

   Tuy nhiên niềm đam mê lớn nhất của anh vẫn dành cho sáng tạo tác phẩm ở cả hai thể loại lớn là khí nhạc và thanh nhạc.

   Về khí nhạc anh không chú tâm lắm  nên chỉ có  số lượng tác phẩm eo hẹp sáng tác trong thời kỳ học tập như giao hưởng thơ số 1, giao hưởng bốn chương có tiêu đề “Tượng đài vô danh”, hai tứ  tấu dàn dây, một sonate cho piano và một số hòa tấu nhạc nhẹ...

   ở thể loại thanh nhạc anh để tâm nhiều cho sáng tác ca khúc. Với số lượng trên dưới 50 bài nhiều ca khúc của anh đã đạt các giải thưởng như: ca khúc “Ngược dòng Hương giang” đạt giải C hội nhạc sĩ Việt Nam năm 1994 (HNSVN); ca khúc “Ước mong người lính” (phỏng thơ Thế Hùng) đạt giải B – HNSVN năm 1995 và giải thưởng năm năm văn hóa nghệ thuật bộ Quốc phòng năm 1994-1999; ca khúc “Chiều chia xa” (thơ Nguyễn Sơn) đạt giải C – HNSVN năm 1997...Đáng chú ý hơn là “Album Hoa dại” (gồm cả sách và băng âm thanh ) được Nhà xuất bản Âm nhạc và HNSVN ấn hành năm 1996 theo đơn đặt hàng của Bộ văn hóa – thông tin.

   Tập album gồm mười hai ca khúc được phối khí và dàn dựng công phu nên đã nhanh chóng chiếm được vị trí và tình cảm của đông đảo công chúng yêu nhạc. Ai đã nghe một lần các ca khúc của anh đều có chung nhận xét là “rất ấn tượng” vì lời ca tinh tế, âm hình tiết tấu đảo phách, nghịch phách có tính quán xuyến, chủ đạo với những nét giai điệu chơi vơi trên nền hòa thanh căng thẳng, phá phách và sự bình ổn tương đối của hầu hết các đoạn kết bài. Nhìn chung các ca khúc của anh đều mang những nhân tố hiện đại, trẻ trung và đậm chất trữ tình lãng mạn phóng túng. Đối với anh một tác phẩm không đề cập đến cái lớn lao, vĩ đại nhưng khi đặt chúng cạnh nhau, ghép lại ta thấy có sự nhặt nhạnh từng góc cạnh của cuộc đời. Giường như anh mượn thiên nhiên để nói về cái hay, cái đẹp trong cuộc sống một cách tự nhiên nhất vì vậy mà “bông hoa dại vẫn dại” hay khi mùa xuân về thì đất trời rực rỡ, có “chồi non hé cười, bướm hoa dập dìu trong nắng” cũng là thuận theo lẽ tự nhiên. Hình ảnh con người cũng rất đỗi thơ ngây “ khi em bước vào tuổi mười bảy thì những tình cảm buồn vui, thương nhớ đã gõ cửa lúc nào mà em chẳng hay” (trích Năm tháng mong manh).Nhưng nét điển hình trong Album “Hoa dại” của anh vẫn là đề tài tình yêu. Có lẽ đề tài này  vẫn mãi là “bản tình ca bất hủ” vượt qua mọi trở ngại và thời gian. Trong “tình yêu rộng lớn” đó bao hàm cả tình yêu quê hương, đất nước, yêu thiên nhiên, yêu hòa bình, tình yêu giữa người với người và tình yêu đôi lứa khát khao đến cháy bỏng để “anh đi qua đời em mà không qua khỏi đời em” (Anh đi qua đời em). Đó chính là “tình yêu mà nhạc sĩ Đức Trịnh gửi đến tất cả chúng ta qua album “Hoa dại” và ca khúc “Mưa xuân”.

   Mưa xuân (trích album Hoa dại) là một khúc hát hay của nhạc sĩ Đức Trịnh  được nhiều bạn yêu nhạc biết đến trên sóng truyền hình qua sự trình diễn của “tam ca 3A”. Những giọng ca ấy cứ ngân lên long lanh, trong suốt như những hạt mưa cuốn mình trong giai điệu tuyệt vời.

   Khúc nhạc là cơn mưa xuân tưới mát đất trời, tưới mát em khiến em càng trở nên xinh đẹp  làm cho con tim anh rung động, làm lòng anh xao xuyến, đắm say. Trước “vẻ đẹp của em” anh bỗng thấy tình yêu dâng trào đến khát khao. Âm nhạc vẫn chưa đặt dấu chấm hết, vẫn chưa muốn chia tay mà dịu dần, lắng đọng để giai điệu càng trở nên bay bổng.Tại sao không phải là “anh hôn lên tóc em, hôn lên má em” mà lại là “hạt mưa xuân” làm thay anh việc đó? Sự thể hiện tình yêu của nhạc sĩ đi từ gián tiếp đến trực tiếp, mượn thiên nhiên để tới gần bên em, rất chân thành nhưng không kém mặn mà, sâu sắc. Có lẽ đây là biểu hiện đẹp đẽ nhất của tình yêu khi anh hóa thân thành “hạt mưa xuân” . Và mùa xuân tươi đẹp, cây cối đâm chồi nảy lộc cũng là mùa tình yêu đơm trái, anh đi bên em mà lòng ngân vang những cung bậc yêu thương. Trước cơn mưa xuân anh thấy lòng mình say đắm, đứng trước em anh thấy mình “say” trong mắt của em.

   Ca khúc của anh luôn hiển nhiên như thế đó, bộc lộ hết mình không chút e dè, dấu giếm cũng không đánh mất cái tinh tế, ý nhị của ca từ. Mỗi nốt nhạc là sự mô phỏng âm thanh của hạt mưa rơi còn bài hát là một “cơn mưa tình yêu” thơ mộng.

    Ca khúc viết ở thể hai đoạn đơn mang tính chất trữ tình lãng mạn nói về tình yêu tuổi trẻ trong thời đại chúng ta. Giai điệu được chau chuốt với lối tiến hành bình ổn khai thác tính chất êm ái, ngọt ngào. Kiểu tiết tấu đảo phách mang tính chủ đạo được sử dụng như một thủ pháp phát triển trong ca khúc.

   Đoạn một sử dụng điệu thức a-moll tạo nên màu sắc mờ ảo. Nhạc sĩ đặt vấn đề một cách kín đáo khi đưa ra mối quan hệ giữa hạt mưa và mùa xuân xen kẽ hình ảnh người con gái nhưng lại dấu đi cái “tôi” để làm nổi bật hơn ở đoạn thứ hai.

Câu một:

   Hạt mưa mùa xuân. Dịu dàng mưa nhẹ hôn lên má em ngọt ngào.

   Hạt mưa mùa xuân, là hạt mưa lòng em ngời lên ánh mắt.

Câu hai:

     Hạt mưa mùa xuân. Từng hạt mưa nhẹ vương trên áo em lung linh.

   Hạt mưa mùa xuân, đậu vào hoa tình yêu mùa xuân phơi phới.

Câu ba:

   Mưa bay bay long lanh tóc em, mưa mơn man làn môi ngây ngất.

   Cho con tim rung lên khúc ca, ngân vang trong lòng tôi xao xuyến.

   Đoạn gồm có ba câu nhạc. Câu thứ nhất gồm có hai tiết nhạc phát triển theo lối mô tiến quãng hai đi xuống. Giai điệu ở âm vực trung, mềm mại, liền bậc. Kết câu một trên âm son thăng (chuyển từ nhịp 2/4 sang nhịp 4/4) có thể coi như hòa thanh át của giọng a-moll.

   Câu nhạc thứ hai có cấu trúc giống như câu thứ nhất nhưng thay đổi về ca từ.

   Câu nhạc ba lấy âm hình tiết tấu của câu một để phát triển. Câu nhạc cũng chia làm hai tiết, tiết nhạc hai nhắc lại nguyên dạng tiết nhạc một. Giống như hai câu trước, câu ba cũng kết trên âm son thăng nhưng mang môt ý nghĩa khác bởi nó vừa là kết đoạn, vừa là hòa âm chuyển điệu từ đoạn thứ nhất sang đoạn thứ hai (V/a-moll = V/A-dur).

   Cũng như nhiều  ca khúc khác, đoạn nhạc hai của bài hát là đoạn điệp khúc và được chơi hai lần. Đoạn gồm hai câu nhạc. Âm nhạc chứa đựng tính căng thẳng dẫn tới cao trào của tác phẩm. Đoạn nhạc chuyển điệu sang giọng trưởng cùng tên nên giai điệu mang tính trong sáng. Và ở đoạn nhạc này “cái tôi” bấy lâu ẩn mình nay đã xuất hiện.

Câu một:

   Đi bên em chiều mưa nhớ.

   Khi xuân sang trao nụ hôn.

   Cơn mưa xuân tình yêu bao đắm say.

Câu hai:

   Trong mênh mông rừng hoa trắng.

   Mắt em xanh say lòng anh.

   Bao yêu thương trào dâng lòng khát khao.

   Bài hát kết thúc để lại dư âm trong lòng khán giả chút hương vị tình yêu ngọt ngào.

     Không chỉ có “Mưa xuân” mà rất nhiều ca khúc của anh là những rung động, những cảm xúc da diết, mãnh liệt. Chúng ta có quyền chờ đợi ở anh những tác phẩm nghệ thuật cao hơn nữa.

Đặng Thuý Anh